Thứ hai, 25 Tháng 9 2017
JV color JV color JV color
CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ LÀM LÊN SỰ KHÁC BIỆT
Fukushima và bài học cho Việt Nam trong tương lai
Tin Tức

Thảm họa hạt nhân tại Fukushima Daiichi đã gây ra hậu quả to lớn về kinh tế và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và người dân xung quanh nhà máy. Sau sự kiện này, nhiều quốc gia trên thế giới đã công bố từ bỏ theo đuổi phát triển điện hạt nhân như Đức, Ý, Thụy Sĩ, ... Liên minh châu Âu yêu cầu các quốc gia thành viên thẩm định và đánh giá an toàn cho các nhà máy đang vận hàng và nghiên cứu bài học kinh nghiệm từ tai nạn, đưa ra các giải pháp kỹ thuật để áp dụng cho các dự án mới hoặc đang xây dựng, cải tạo các nhà máy hiện nay. 

 

 

   Việt Nam khẳng định quyết tâm thúc đẩy dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận và phát triển năng lượng hạt nhân trong tương lai. 

Việc đảm bảo an toàn của dự án sẽ được đặt lên hàng đầu và các bài học từ Fukushima sẽ được nghiên cứu và giải quyết trong thiết kế nhà máy điện hạt nhân đầu tiên. Bài viết này nhằm giới thiệu những ý kiến của tiến sĩ Trần Đại Phúc về các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam từ thảm họa Fukushima, vào thời điểm ba tháng sau khi diễn ra động đất và sóng thần ở Nhật Bản.

Tiến sĩ Trần Đại Phúc từng làm việc tại Viện phòng chống phóng xạ và an toàn hạt nhân của Pháp (IRSN – Institut de Radioprotection et de Sûreté Nucléaire). Hiện nay, ông là chuyên gia tư vấn cao cấp cho Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ). Ông đã tham gia vào nhiều chương trình đánh giá an toàn các loại lò của Nga (VVER-440, VVER-1000), đánh giá các tiêu chuẩn (AFNOR, ISO) và là chuyên gia về phân tích các phép thử không phá huỷ và phá huỷ, thanh tra giám sát trong NM ĐHN và nhà máy sản xuất nhiên liệu hạt nhân. 

nha-may-dien-hat-nhan-fukus

Nhà máy điện hạt nhân Fukushima bị hư hại sau thảm họa sóng thần 11/3 ở Nhật Bản. (Ảnh: Getty Image) 

Những sự cố ở lò phản ứng hạt nhân Fukushima Daiichi (loại lò BWR 3 và BWR 4), xảy ra bởi trận động đất Tohoku (với cường độ trên 9 độ Richter) và sóng thần, chưa từng xảy ra trong lịch sử ngành hạt nhân thế giới. Các sự cố này chưa được dự trù trong thiết kế thảm họa « DBA » (Design Basic Accident), đặc biệt sự mất nước do sự bể vỡ của một đường dẫn nước với diện tích lớn « LBLOCA » (Large Break LOCA).

Những sự cố Fukushima hiện đang còn diễn biến nên sẽ còn quá sớm để chúng ta đúc kết sự trầm trọng tối đa của chúng. Nhưng với trạng thái hiện tại thì sự trầm trọng của sự cố đã vượt qua tất cả các giả định dự trù trong thiết kế « DBA » đối với nhiều tình huống. Thí dụ, thùng lò phải được làm mát bởi nước biển trộn với axit Bo, do đó không thể khôi phục được nhà lò trong tương lai. Kể cả các sự cố như những vụ bùng nổ bởi khí hóa chất (khí hydro) đã xảy ra tại các lò phản ứng Fukushima cũng chưa được dự trù trong kịch bản DBA.

Nhà thiết kế General Electric phản biện rằng sự cố ở Fukushima do động đất Tohoku và sóng thần (trên 10m) được liệt vào các sự cố ngoài dự đoán trong thiết kế « BDBA » (Beyond Design Basic Accident). Sự cố DBA xảy ra trong một lò phản ứng hạt nhân được liệt vào loại trầm trọng tối đa đối với nhà thiết kế và cơ quan pháp quy có thể dự đoán được. Với sự cố DBA, những hệ thống cấp cứu an toàn dự trù trong thiết kế sẽ đảm bảo sự cấp cứu làm mát của lò phản ứng hạt nhân trong mọi tình huống.

Đối với Viện năng lượng hạt nhân ( Nhật Bản), sự xảy ra đồng thời của hai tình huống « mất điện mạng lưới bên ngoài » và « mất điện của thiết bị cấp cứu bên trong » trên « thời gian ân hạn 72 giờ» (grace time 72 hours) được coi là sự cố BDBA đối với tất cả những lò phản ứng hạt nhân.

Sau thời gian này, nếu tâm lò không được làm mát bởi nước bơm từ hầm nhà lò thì tâm lò không tránh khỏi bị phá hủy bởi sự nóng chảy của vùng hoạt. Với sự cố Fukushima, những lò phản ứng hạt nhân, trong thiết kế sẽ tự dập tắt khi có động đất.

Nhưng sau đó sóng thần đã làm hư hỏng hết các hệ thống cấp cứu phát điện diesel cho những máy bơm nước vào tâm lò. Những máy bơm này có chức năng bơm nước để làm mát vùng hoạt nhưng chúng đã không được cấp điện. Nước làm mát không được tuần hoàn, vùng hoạt bị nóng chảy, do những bó thanh nhiên liệu đã bị phơi trần bởi vì mức nước của tâm lò đã tụt xuống dưới mức nước an toàn của vùng hoạt.

28_5_2010_HT_Phap_moHinh

Đại diện các cơ quan chức năng của Việt Nam thăm quan mô hình nhà máy ĐHN tại một triển lãm ở Hà Nội năm 2010. (Ảnh: B. Ngọc) 

Nhiệt độ của thanh nhiên liệu đã tăng lên trên 1600°C, tốc độ oxi hóa của vỏ thanh bọc nhiên liệu bằng thép zirconi đã tăng lên rất nhanh và do đó phát ra một khối lượng khí hydro rất lớn trong thùng lò và rò rỉ ra nhà lò. Khối lượng khí hydro này cộng với lượng khí hydro tạo ra bởi sự phân hạch nước của tâm lò ở nhiêt độ cao đã làm bùng nổ mái nhà lò Fukushima. Mái nhà lò phản ứng Fukushima 1, 2, 3 và mái nhà bể lưu trữ nhiên liệu đã cháy của lò phản ứng Fukushima 4 đã bị bùng nổ bởi khí hydro vào ngày 12 và 15 tháng 3 năm 2011.

Những biện pháp mà nhà vận hành TEPCO đưa ra để quản lý sự diễn biễn của những sự cố đã không đem lại kết quả như mong muốn.

Lượng phóng xạ I131 phát tán ra môi trường, trong những ngày đầu từ 10.000 TeraBecquerel lên tới 630.000 TeraBecquerel, tương đương với 1/10 của 5,2 triệu TeraBecquerel của phóng xạ được phát tán ra ngoài môi trường bởi thảm họa Chernobyl (Ukraine).

Tại sao diễn biến của sự cố Fukushima đã gây ra những hậu quả trầm trọng như vậy ? Sau 3 tháng, nếu ta xem xét lại diễn biến của sự cố này theo thời gian, và theo điều tra của đài truyền hình NHK phát sóng ngày 11 tháng 6, chúng ta có thể đưa ra những đúc kết sau để các cơ quan quản lý của Việt Nam có liên quan trong công nghệ hạt nhân dựa trên bài học của Fukushima mà chuẩn bị trong tương lai gần khi nhà máy điện đầu tiên ở Ninh Thuận được đưa vào vận hành thương mại vào năm 2020-2025.

Trước hết, sự truyền thông tin của sự cố này không được thông báo một cách minh bạch theo thời gian và chi tiết cho các cơ quan cấp nhà nước liên quan đến an toàn hạt nhân. Sự cố xảy ra ở Fukushima 1 lúc 2 giờ 15 phút chiều, mà sau đó hơn 5 giờ cơ quan NISA mới thông báo cho dân chúng biết một sự cố đã xảy ra ở Fukushima. Với tin tức không chính xác cung cấp bởi TEPCO trong lúc đó, cơ quan này đã tuyên bố « tình huống của Fukushima 1 không có gì lo ngại ».

Sau khi mất hết các hệ thống điện cấp cứu như bình ác quy và hệ thống Diesel, vào 10 giờ đêm ngày 11/3/2011, những hệ thống phát điện cấp cứu diesel đã được đem tới Fukushima 1 để nạp điện cho những máy bơm, nhưng những máy này (với thiết kế tiên tiến) không dùng được vì dây cáp quá ngắn hoặc đầu lắp ráp không hợp nhau. Tình trạng trên cho ta thấy sự thiếu sót của nhà vận hành TEPCO trong việc bảo dưỡng và dự phòng (không kiểm tra và diễn tập định kỳ). Sự kiện này không được cơ quan an toàn theo dõi thường xuyên.

Áp suất trong lò phản ứng hạt nhân tiếp tục tăng lên, TEPCO sau khi xả khí qua hệ thống làm giảm áp suất (nhưng không có hiệu quả vì áp suất vẫn tiếp tục tăng). Vào 1 giờ 30 phút sáng ngày 12 tháng 3, TEPCO xin phép Thủ Tướng Nako Kan xả khí ô nhiễm qua ống khói ra môi trường.

Nhưng tới 3 giờ 05 phút METI (Ministry of Economy, Trade and Industry) mới công bố di dân trong vòng 3km, và tới tận 4 giờ 29 phút dân chúng mới bắt đầu được di dời.

Thủ Tướng Nhật Bản Nako Kan cho phép xả khí ô nhiễm phóng xạ ra môi trường ngay lúc 1 giờ 30 phút nhưng mãi ngày hôm sau ngày 12 tháng 3, lúc 9 giờ 04 phút nhà vận hành TEPCO mới bắt đầu xả khí ô nhiễm qua ống khói của nhà lò ra môi trường.

Tại sao lại có sự trậm trễ này? Bởi vì khi được lệnh xả khí nhà lò ra môi trường nhân viên TEPCO (6 người), một phần mất nhiều thời gian để tìm đến vị trí của 2 van xả của hệ thống xả khí qua ống khói, khi đến nơi việc mở van xả rất khó khăn (do không được bảo dưỡng định kỳ), ngoài ra hoạt độ phóng xạ ở trong đó rất cao (trên 100 mSv/h) nên các công nhân phải thay nhau mở van hơi. Những sự kiện trên cho ta thấy rằng nhà vận hành TEPCO không có kiểm soát những trang thiết bị và những buổi diễn tập ứng phó sự cố định kỳ theo quy định của một nhà máy điện hạt nhân.

Do đó, sau khi xả khí của nhà lò ra môi trường một thời gian (khoảng 5 giờ 30 phút) thì nhà lò Fukushima 1 bị phá vỡ do sự bùng nổ bởi khí hydro. Nếu khí hydro được xả ngay sau khi có lệnh xả khí thì hiện tượng nhà lò bị phá vỡ sẽ không xảy ra. Điều đó cho ta thấy rằng sự quản lý diễn biến của tai nạn từ nhà vận hành TEPCO, cơ quan an toàn NISA, và các cơ quan cấp nhà nước Nhật Bản không nắm được thông tin chính xác và quản lư một cách chặt chẽ sự diễn biến của tai nạn này.

Do sự thu thập thông tin không chính xác cùng với sự chỉ đạo không đồng nhất của các cơ quan chức năng nên thời gian khắc phục sự cố đối với lò khác bị chậm trễ vì thế Fukushima 2, 3, 4 đã lâm vào tình trạng trầm trọng như Fukushima 1.

giaoluuu

Giao lưu trực tuyến " Hướng tới nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của VN" do Đất Việt và Bộ KHCN phối hợp tổ chức ngày 16/3/2011. 
 
Từ các diễn biến cho ta thấy nhà vận hành cũng như các cơ quan quản lý đã không có sự diễn tập các tình huống sự cố giả định, nên khi sự cố xảy ra họ đã không có những phương sách ứng phó phù hợp và kịp thời trong quá trình diễn biến của sự cố này.

Với đề án xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, dựa vào những bài học trên, chúng ta nên chú ý đến:

• Đào tạo nhân lực một cách bài bản, có kiến thức chuyên môn, kiến thức trắc nghiệm cá nhân, tính kỷ luật cao và có văn hóa bảo đảm chất lượng, an toàn của các cơ quan chức năng có liên quan (cấp địa phương và quốc gia).

• Nhà vận hành cần có sự thu thập thông tin nhanh và phải thông báo nhanh chóng các cơ quan chức năng có liên quan (cấp địa phương và quốc gia).

• Nhà vận hành cũng cần phải có những buổi diễn tập ứng phó sự cố hàng năm, kiểm soát và bảo duỡng những trang thiết bị định kỳ.

• Những đội ngũ kỹ thuật (nước, hơi, điện, v.v.) phải được diễn tập một cách định kỳ. Từ đây đến năm 2020-2025, Việt Nam phải có ít nhất 2000 chuyên viên, kỹ sư và chuyên gia trong mọi chuyên ngành, để phục vụ cho đề án công nghệ hạt nhân của Ninh Thuận 1 và 2.

Sự cố Fukushima cho ta thấy, “quản lý” một cách đúng phương sách một tai nạn xảy ra trong nhà máy điện hạt nhân là một yếu tố rất quan trọng. Những tai nạn đã xảy ra trong nhà máy điện hạt nhân (Three Mile Island, Chernobyl và Fukushima) từ một sự cố thông thường đã dẫn tới những hậu quả trầm trọng là do nhà vận hành không nắm vững được quá trình diễn biến của một sự cố.

Để đảm bảo sự vận hành an toàn của NM ĐHN trong mọi tình huống (vận hành bình thường hoặc có sự cố) nhà vận hành phải chú trọng đến những diễn tập nêu trên

 
More articles :

» Giới thiệu dòng sản phẩm mới LEIPOLE ( LEIPOLD) Germany - Shanghai

Các sản phẩm mang thương hiệu LEIPOLE (LEIPOLD) gồm có: quạt hút, bộ ổn nhiệt, bộ điện trở sưởi, đầu nối cáp -  terminal block, thanh lược, thanh trung tính, đầu nối cáp loại khối - Cable-Lug...

TÌM SẢM PHẨM

ĐIỆN - THIẾT BỊ ĐIỆN

THIẾT BỊ TỰ ĐỘNG HÓA

THIẾT BỊ ĐÓNG CẮT

THIẾT BỊ KHÍ NÉN

THIẾT BỊ CƠ KHÍ

CÁC LOẠI ỐNG

CÁC LOẠI ỐC VÍT

THIẾT BỊ BẢO HỘ LAO ĐỘNG

QUẢNG CÁO

 

 

 

 

HỖ TRỢ KỸ THUẬT 24/24


Hotline:0933.795.952

THỐNG KÊ TRUY CẬP

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterToday151
mod_vvisit_counterYesterday607
mod_vvisit_counterThis week151
mod_vvisit_counterThis month13455
mod_vvisit_counterAll301292

THƯƠNG HIỆU - ĐỐI TÁC